خبرگزاری مهر، گروه استانها: در کهگیلویه، مسئله آب فقط به تأمین آب آشامیدنی محدود نمیشود زیرا بخش مهمی از اقتصاد منطقه به کشاورزی وابسته است و هر طرحی که بتواند آبهای سطحی را مهار و روانه زمینهای کشاورزی کند، مستقیماً با معیشت مردم ارتباط پیدا میکند.
سد سرپری دهدشت نیز با همین منطق وارد نقشه پروژههای عمرانی شهرستان شد، طرحی که قرار بود بخشی از روانآبهای منطقه و سیلابهای رودخانه بیمنجگان را مهار کند و آب ذخیرهشده را برای اراضی پاییندست به کار بگیرد.
قرار بود این سد فقط یک سازه آبی نباشد، هدف، تبدیل آب به تولید، کشاورزی، اشتغال و رونق اقتصادی بود، اما پروژهای که در سال ۱۳۹۰ کلنگ آن به زمین خورد، امروز در حالی وارد پانزدهمین سال خود شده که هنوز مردم پاییندست منتظرند ببینند چه زمانی آب سد به زمینهایشان میرسد.
سد سرپری قرار است چه مشکلی را حل کند؟
مطابق مشخصات اعلامشده، سد سرپری حدود سه میلیون مترمکعب ظرفیت، ۲۷ متر ارتفاع و ۲۰۳ متر طول تاج دارد و مهمترین هدف آن نیز تأمین آب اراضی پاییندست است که در اظهارات مسئولان، سطح اراضی تحت پوشش سد حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ هکتار اعلام شده است.
یعنی فلسفه ساخت سد از ابتدا مشخص بوده است، آبهای سطحی در مخزن ذخیره شود، وابستگی کشاورزان به بارندگی کاهش یابد و بخشی از زمینهای دیم منطقه به زمینهای برخوردار از آب مطمئنتر تبدیل شود.
مدیر امور آب کهگیلویه نیز بر همین مسئله تأکید کرده و گفته است با توجه به نوسانات بارندگی، دورههای خشکسالی و ضرورت مدیریت منابع آب، ایجاد زیرساختهای ذخیره و تنظیم آب برای توسعه پایدار شهرستان ضروری است.
به گفته او، بهرهبرداری از سد میتواند سطح زیرکشت و بهرهوری آب را افزایش داده و وابستگی به منابع آب زیرزمینی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، مسئولان برای این سد کارکردهای دیگری مانند گردشگری و آبزیپروری نیز پیشبینی کردهاند، بهویژه به دلیل نزدیکی آن به محور پاتاوه-دهدشت.
از کلنگ ۱۳۹۰ تا پیشرفت ۲۳ درصدی
سد سرپری در سال ۱۳۹۰ از محل اعتبارات استانی وارد مرحله اجرا شد، اما سالهای نخست اجرای آن با کندی قابل توجه همراه بود، تا سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، پیشرفت فیزیکی پروژه حدود ۲۳ درصد اعلام شد، رقمی که نشان میداد یک پروژه عمرانی با وجود گذشت بیش از یک دهه هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد، در ادامه ورود منابع جدید به پروژه موجب تغییر روند شد.
حدود ۴۰ میلیارد تومان از محل مسئولیتهای اجتماعی شرکت نفت به پروژه تزریق شد و مطابق گزارش مدیر امور آب شهرستانهای کهگیلویه، چرام و لنده، همین اعتبار باعث شد پیشرفت سد از ۲۳ درصد به بیش از ۶۷ درصد افزایش پیدا کند.
در مهرماه ۱۴۰۴ نیز رئیس اداره منابع آب شهرستانهای کهگیلویه و لنده اعلام کرده بود حدود ۶۰ میلیارد تومان به پروژه تخصیص یافته و هزینه انجامشده به حدود ۱۳۰ میلیارد تومان رسیده است، همچنین گفته شد مجوز ماده ۲۳ در حال نهایی شدن است و با ابلاغ آن، اعتبار پروژه میتواند از ردیف اعتبارات ملی تأمین شود.
وعدهای که به سال ۱۴۰۵ رسید
در سال ۱۴۰۴، مدیران آب استان درباره آینده پروژه امیدوار بودند که در صورت حل مشکل نقدینگی، سد در سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسد، اما ورود به سال ۱۴۰۵ نشان داد که هنوز فاصله میان «پیشرفت فیزیکی» و «بهرهبرداری واقعی» وجود دارد.
اکنون مسئله فقط ساخت بدنه سد نیست، مجوز ماده ۲۳، تأمین اعتبار تکمیل پروژه، تملک اراضی، جابهجایی تأسیسات و آمادهسازی زیرساختهای پاییندست نیز باید همزمان تعیین تکلیف شود.
سد سرپری به حدود ۷۰ درصد پیشرفت رسیده است
مدیر امور آب شهرستانهای کهگیلویه، چرام و لنده، در گفت و گو با خبرنگار مهر درباره آخرین وضعیت سد سرپری گفت: این پروژه اکنون حدود ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و با پیگیریهای انجامشده در آستانه دریافت مجوز ماده ۲۳ قرار گرفته است.
هادی خاضعی در تشریح ضرورت اجرای این طرح، نوسانات بارندگی و وقوع دورههای خشکسالی را از دلایل مهم نیاز شهرستان به زیرساختهای ذخیره و تنظیم آب دانست و تأکید کرد: بهرهبرداری از سد سرپری میتواند در تأمین آب اراضی کشاورزی، افزایش سطح زیرکشت و ارتقای بهرهوری منابع آب مؤثر باشد.
وی همچنین کاهش وابستگی به منابع آب زیرزمینی را یکی دیگر از آثار اجرای این پروژه عنوان کرد و گفت تأمین مطمئنتر آب میتواند همزمان با توسعه کشاورزی، به حفاظت از منابع زیرزمینی نیز کمک کند.
مدیر امور آب کهگیلویه با اشاره به پیگیریهای انجامشده برای ماده ۲۳، تأکید کرد که همکاری دستگاههای اجرایی برای رفع مشکلات موجود ضروری است و مسائل مربوط به تأسیسات آب و برق، راههای دسترسی و زیرساختهای واقع در محدوده مخزن باید تعیین تکلیف شود.
گره ماده ۲۳ در آستانه نهایی شدن است
نماینده مردم کهگیلویه، بهمئی، چرام و لنده در مجلس شورای اسلامی هم در گفت و گو با خبرنگار مهر گفت: مراحل اخذ مجوز ماده ۲۳ سد سرپری در آستانه نهایی شدن قرار دارد.
حجت الاسلام سیدمحمد موحد با اشاره به محدودیت منابع عمرانی کشور، بر ضرورت پیگیری پروژههای نیمهتمام منطقه تأکید کرده و سد سرپری را از جمله طرحهایی دانسته است که باید از مرحله وعده و پیگیری اداری عبور کرده و به نتیجه عملی برسد.
وی در اظهارات خود درباره وضعیت پروژههای حوزه انتخابیه تأکید کرده است که مشکلات اعتباری نباید موجب توقف طرحهای مهم منطقه شود و مدیران باید با برنامهریزی و پیگیری مستمر، موانع پیش روی پروژهها را برطرف کنند.
نماینده مردم کهگیلویه، بهمئی، چرام و لنده در مجلس شورای اسلامی همچنین از اختصاص ۳۰ میلیارد تومان اعتبار جدید برای تسریع روند اجرایی سد سرپری خبر داده که قرار است به ادامه عملیات و عبور پروژه از گرههای اجرایی کمک کند.
معارضات سد باید تعیین تکلیف شود
فرماندار کهگیلویه نیز در گفت و گو با خبرنگار مهر بر ضرورت رفع موانع و معارضات سد سرپری تأکید کرد و گفت: تعیین تکلیف مسائل مربوط به تأسیسات آب و برق، مسیرهای دسترسی و جاده واقع در محدوده مخزن ضروری است و همکاری دستگاههای اجرایی برای رفع این موانع تاثیرگذار است.
ایرج کاظمیجو سد سرپری را علاوه بر یک طرح کشاورزی، دارای ظرفیت گردشگری دانسته دانست و اظهار کرد: موقعیت مکانی پروژه در مجاورت محور پاتاوه-دهدشت میتواند زمینه استفاده گردشگری از محدوده سد را نیز فراهم کند.
وی ظرفیت مخزن سد را سه میلیون مترمکعب و سطح اراضی قابل آبیاری را حدود ۴۵۰ هکتار اعلام کرد و ادامه داد: با بهره برداری از این سد ۷۰۰ شغل مستقیم و ۸۰۰ شغل غیرمستقیم در حوزههای کشاورزی، گردشگری و آبزیپروری ایجاد می شود.
۱۵ سال؛ از وعده آب تا انتظار برای بهرهبرداری
حالا اگر مسیر سد سرپری را از سال ۱۳۹۰ تا امروز کنار هم بگذاریم، تصویر روشنی از یک پروژه فرسایشی به دست میآید.
کلنگ در سال ۱۳۹۰ به زمین خورد، پیشرفت پروژه سالها در محدوده پایین باقی ماند، در مقطعی به حدود ۲۳ درصد رسید، تزریق اعتبارات مسئولیت اجتماعی نفت روند کار را تغییر داد، پیشرفت به بیش از ۶۵ درصد و سپس حدود ۷۰ درصد رسید و حالا مسئولان از نهایی شدن ماده ۲۳ و تزریق اعتبار جدید سخن میگویند.
اما هنوز یک حلقه اساسی مفقود است: آبگیری و رساندن آب به زمینهای پاییندست، این همان نقطهای است که مردم منطقه تفاوت میان «پیشرفت پروژه» و «نتیجه پروژه» را لمس خواهند کرد.
۳۰ درصد باقیمانده؛ مهمتر از ۷۰ درصد طیشده
رسیدن سد به ۷۰ درصد پیشرفت، اتفاق مهمی برای پروژهای با چنین سابقهای است، اما ۳۰ درصد باقیمانده شاید حساسترین بخش مسیر باشد، اکنون باید مشخص شود اعتبار ۳۰ میلیارد تومانی جدید دقیقاً در چه بخشهایی هزینه میشود، میزان اعتبار مورد نیاز برای تکمیل کامل سد چقدر است، ماده ۲۳ چه زمانی نهایی و ابلاغ میشود، تملک اراضی چگونه پیش خواهد رفت و جابهجایی تأسیسات آب و برق و راههای موجود در محدوده مخزن چه زمانی به پایان میرسد.
از سوی دیگر، خود سد بدون شبکه پاییندست و سامانه انتقال آب نمیتواند هدف اصلی خود یعنی آبی کردن زمینهای کشاورزی را محقق کند، موضوعی که در اظهارات مسئولان آب نیز مورد توجه قرار گرفته است، در گزارش سال ۱۴۰۴، مدیر منابع آب شهرستان اعلام کرده بود که با نهایی شدن ماده ۲۳، علاوه بر ادامه عملیات سد، سامانه انتقال نیز وارد مرحله اجرا خواهد شد.
مطالبهای که دیگر با وعده پاسخ نمیگیرد
سد سرپری امروز دیگر پروژهای نیست که ضرورت آن نیاز به توضیح داشته باشد، ضرورت مهار آب، توسعه کشاورزی، کاهش فشار بر منابع زیرزمینی، کنترل روانآبها و ایجاد ظرفیت گردشگری بارها از سوی مسئولان مطرح شده است، حتی درباره تعداد زمینهای تحت پوشش و ظرفیت اشتغال آن نیز بارها عدد و وعده اعلام شده است.
آنچه اکنون اهمیت دارد، تبدیل این وعدهها به زمانبندی اجرایی است، مردم منطقه باید بدانند سد چه زمانی تکمیل میشود، چه زمانی آبگیری خواهد شد و چه زمانی آب به زمینهای پاییندست خواهد رسید.
پروژهای که ۱۵ سال از عمر آن گذشته، بیش از آنکه به وعده جدید نیاز داشته باشد، به یک برنامه روشن برای پایان کار نیاز دارد.
سرپری در ایستگاه تصمیم نهایی
سد سرپری از یک پروژه ۲۳ درصدی به پروژهای با پیشرفت حدود ۷۰ درصد رسیده است، بنابراین نمیتوان وضعیت امروز آن را با سالهای ابتدایی یکسان دانست، اما همین پیشرفت، مسئولیت مدیران را بیشتر میکند زیرا بخش قابل توجهی از سرمایهگذاری انجام شده و توقف دوباره پروژه میتواند هزینههای گذشته را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
اکنون ماده ۲۳، اعتبار، رفع معارضات و اجرای شبکه پاییندست چهار حلقه اصلی تکمیل پروژهاند و اگر این چهار حلقه بهموقع به هم متصل شوند، سد سرپری میتواند پس از ۱۵ سال از یک پروژه عمرانی فرسایشی به یک زیرساخت واقعی برای کشاورزی و اقتصاد کهگیلویه تبدیل شوداما اگر دوباره اعتبار و مجوز و معارضات به چرخهای از وعدههای تازه تبدیل شوند، ۷۰ درصد پیشرفت نیز برای کشاورزی تشنه پاییندست، هنوز به معنای رسیدن آب نیست.
مطالبه امروز دیگر «سد را بسازید» نیست، مطالبه این است: زمان آبگیری و رساندن آب به ۴۵۰ هکتار زمین پاییندست را دقیق اعلام کنید.
نظر شما